Mustafa Kemal Atatürk'ün Türkiye Cumhuriyeti'ni çağdaş medeniyetler seviyesine çıkarmak amacıyla belirlediği temel düşünce sistemi
Atatürk İlkeleri (Altı Ok) olarak adlandırılır. Bu ilkeler, yapılan
İnkılapların (devrimlerin) hem dayanağı hem de yol göstericisidir.
İşte bu kavramların özeti:
1. Atatürk İlkeleri (Altı Ok)
Bu ilkeler 1937 yılında Anayasa'ya girmiştir ve Türk modernleşmesinin temel sütunlarıdır:
- Cumhuriyetçilik: Egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olmasıdır. Devletin yönetim biçimi olarak cumhuriyeti ve seçme-seçilme hakkını esas alır.
- Milliyetçilik: Türk toplumunun birlik ve beraberliğini, milli kimliğini korumayı hedefler. Irkçılığı reddeder; kendini Türk hisseden herkesi Türk sayan bir anlayıştır.
- Halkçılık: Kanun önünde eşitliği savunur. Hiçbir sınıfa veya zümreye ayrıcalık tanınmaz; devletin halkın refahı için çalışmasını öngörür.
- Devletçilik: Özellikle ekonomik kalkınmanın hızlanması için devletin iktisadi hayata müdahale etmesini ve büyük yatırımları bizzat yapmasını savunur.
- Laiklik: Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasıdır. İnanç ve ibadet özgürlüğünü güvence altına alırken, devlet düzeninin akıl ve bilimle yürütülmesini sağlar.
- İnkılapçılık (Devrimcilik): Sürekli yenileşmeyi ve çağın gerisinde kalmamayı ifade eder. Statükoculuğa karşıdır; dinamik bir yapıyı savunur.
2. Atatürk İnkılapları (Devrimler)
İnkılaplar, yukarıdaki ilkelerin hayata geçirilmiş halidir. Temel alanlara göre şöyle gruplandırılır:
Siyasi Alanda
- Saltanatın kaldırılması (1922)
- Cumhuriyetin ilanı (1923)
- Halifeliğin kaldırılması (1924)
Toplumsal Alanda
- Şapka ve Kıyafet İnkılabı (1925)
- Tekke, Zaviye ve Türbelerin kapatılması (1925)
- Soyadı Kanunu (1934)
- Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi (1930-1934)
Eğitim ve Kültür Alanında
- Tevhid-i Tedrisat Kanunu (Eğitim birliği - 1924)
- Yeni Türk Harflerinin Kabulü (Harf Devrimi - 1928)
- Türk Dil ve Türk Tarih Kurumlarının kurulması
Hukuk Alanında
- Türk Medeni Kanunu'nun kabulü (1926): Kadın-erkek eşitliği konusunda devrim niteliğindedir.
- Şeriyye mahkemelerinin kaldırılması ve laik hukuk sistemine geçiş.
Ekonomi Alanında
- Aşar vergisinin kaldırılması (Çiftçinin rahatlatılması)
- İzmir İktisat Kongresi ve Misak-ı İktisadi kararları
- Kabotaj Kanunu (Denizlerde egemenlik)